Obstipatie als onderdeel van het obstructief defecatie syndroom (ODS)

Als de stoelgang moeizaam gaat kan er sprake zijn van het obstructief defaecatie syndroom (ODS) of outlet syndroom. Oorzaken van een moeizame ontlasting zijn bijvoorbeeld een verzakking van of bij de endeldarm of het niet goed functioneren van de bekkenbodemspieren. ODS is een goedaardige aandoening die de kwaliteit van leven behoorlijk nadelig kan beinvloeden.

Wat zijn symptomen?

• zeer onregelmatige ontlasting (tot minder dan een keer/week of meer dan vier keer per dag)
• langdurig en hevig persen
• gevoel van incomplete ontlediging
• pijn/aandrang
• noodzaak tot intensief gebruik van laxeermiddelen en/of klysma’s
• het met de vinger moeten verwijderen van ontlasting uit de endeldarm of de noodzaak tot het drukken op het perineum (huid boven de anus) van buitenaf
• sociale invalidering

De ernst van deze symptomen kan worden vastgelegd in een scoringslijst (volgens Longo).

Wat is de oorzaak?

• Het averechts aanspannen van de bekkenbodemspier (musculus puborectalis) of te hoge kringspierspanning.
• De aanwezigheid van een inwendige verzakking van de endeldarm (intussusceptie).

Er zijn verschillende niveaus tot waar de endeldarm uitzakt. Door langdurige instulping kan ook een doorbloedingsstoornis ontstaan aan het rectumslijmvlies (ulcus) met pijn en bloedverlies op de voorgrond. Als de endeldarm naar buiten (voorbij de kringspier/anus) komt, spreek je van een endeldarm- of rectumprolaps.

• De aanwezigheid van een rectocele
  
  
  Een rectocele is een verzakking van de achterwand van de vagina met de daarachter gelegen endeldarmwand. Een combinatie met een baarmoederverzakking of blaasverzakking is mogelijk. De verslapte endeldarmwand puilt als het ware uit tegen de achterwand van de vagina en vormt een ruimte waarin ontlasting kan blijven hangen. Hierdoor ontledigt de endeldarm zich niet volledig.

Vaak zijn een intussusceptie en rectocele beiden aanwezig.

De behandeling
Afhankelijk van de mate van inwendige verzakking van de endeldarm (binnen of buiten de anus) kan gekozen worden om de endeldarm op te trekken via een buikoperatie (rectopexie) danwel via de anus te verwijderen. Hierbij wordt de overtollige uitstulping binnenstebuiten getrokken en met een nietapparaat weggehaald (PPH™ of Trans-STARR™). Bij een meer functioneel probleem, zoals het averechts aanspannen van de bekkenbodemspieren, is biofeedback/myofeedback training door de fysiotherapeut meestal de eerste behandeling. Verder is het van groot belang dat de ontlasting zacht is, zo nodig met behulp van laxeermiddelen,vezelrijke voeding en voldoende inname van vocht.